THÔNG TIN EBOOK

Tên sách
Đam Mê Không Để Làm Cảnh - Đam Mê Là Để Ra Tiền
Tác giả
Emma Casey
Dịch giả
R Books
Thể loại
Kỹ Năng

1

Phát hành
Cty TNHH R BOOKS
Nhà Xuất Bản
NXB Lao Động
Ebook
2021 kindlekobovn
—★—

2

3

CÁC BẠN THÂN MẾN,
ã bao giờ bạn tự hỏi, đam mê của bạn là gì, nó có thể cho bạn một

Đcông việc tốt, hay có thể đảm bảo tài chính cho tương lai của bạn hay
không?
Đã bao giờ bạn ngồi trên giảng đường đại học, nghe từng lời giảng trôi tuột
qua tại, khi mà những gì bạn đang được dạy chẳng phải thứ bạn thật sự muốn làm
và gắn bó cả đời?
Hay đã bao giờ trên đường đến công ty, bạn chợt nhớ lại bản thân mình của
nhiều năm về trước, và cảm thấy buồn bã, tiếc nuối vì đã bỏ lỡ đam mê của mình
trong lúc ngụp lặn giữa guồng quay của cơm áo gạo tiền?
Đừng hoang mang, chán nản hay thất vọng nếu bạn là một trong số những
trường hợp kể trên, bởi vì bạn đang cầm trên tay cuốn sách cung cấp cho bạn
những chia sẻ chân thành, những kinh nghiệm thực tế và những hướng dẫn cụ thể
nhất để biến đam mê của bạn trở thành thứ có thể giúp bạn tạo ra tiền.
Sẽ không còn nữa cảm giác nặng nề, mệt mỏi khi phải làm công việc bản
thân chẳng có chút hứng thú nào; cũng sẽ không còn nữa những khoảnh khắc tự
ti xấu hổ khi phải nghe những con người xấu tính xung quanh bạn chỉ trích:
“Đam mê của bạn không thể giúp bạn kiếm tiền đâu, hãy từ bỏ đi.”
Dù bạn đang ở độ tuổi nào, thì giờ cũng đã đến lúc bạn cất cao đôi cánh, tự
hào nói rằng: “Đam mê của tôi không phải để làm cảnh, đam mê của tôi hoàn
toàn có thể tạo ra tiền.”

4

01
TIỀN - ĐÔI CÁNH CỦA ƯỚC MƠ
Nếu tiền không làm bạn hạnh phúc thì hãy đưa nó cho tôi
Khuyết danh
ếu bạn cảm thấy tiền không mang lại hạnh phúc cho mình và bạn

Nkhông biết cách xài tiền ra sao để hạnh phúc thì xin hãy đưa nó cho
Emma. Emma chắc chắn với bạn rằng tôi rất hạnh phúc khi có tiền và tôi còn có
thể làm nhiều người hạnh phúc hơn.
Nhưng trước tiên, hãy cùng lắng nghe câu chuyện về hành trình chinh phục
đam mê, nhưng lại khiến hạnh phúc gia đình trở nên không trọn vẹn của cậu tôi Will. Đó là một câu chuyện mà bất cứ ai trong chúng ta cũng có thể gặp phải
nhưng hy vọng rằng chúng ta đủ tỉnh táo để biết đâu mới là điều mình muốn
trong đời.

Câu Chuyện Về Tiền Và Hạnh Phúc Không Trọn Vẹn
Vào mùa hè năm 2004, trong một lần đi thực tế cho môn học tỉnh, tôi đã đến
thăm gia đình của cậu Will, một người họ hàng thân thiết với gia đình. Trước khi
kết hôn, Will có một nông trại trồng hoa hồng ở gần nông trại của gia đình chúng
tôi. Cậu thường xuyên chơi đùa với chúng tôi và nhận lấy sự la rầy của cha mẹ
khi “lỡ được bầu là người lãnh đạo” trong nhiều “phi vụ” của chị em tôi. Chúng
tôi yêu quý, gần gũi với Will không chỉ vì ít có khoảng cách tuổi tác mà còn là
bởi Will là một cậu thanh niên tài hoa và có rất nhiều năng lượng tích cực. Khi
cậu Will bán nông trại để kết hôn và chuyển về sống cùng vợ là mợ Amy, chúng
tôi đã rất buồn nhưng lại tin rằng Will sẽ có nhiều cơ hội phát triển niềm đam mê
của mình hơn.
Will mở một xưởng thủ công ngay tại nhà và bắt đầu phát triển. Vì nắm bắt
thị trường tốt, cộng với tài năng thực sự nên xưởng của cậu nhanh chóng có được
vị trí tốt. Công việc kinh doanh ngày càng phát triển. Nhưng Will không thích
thuê thêm người phụ việc. Cậu nghĩ rằng, mỗi một sản phẩm cậu làm ra phải
5

mang linh hồn của người thợ làm. Chỉ có cậu mới có thể thổi vào từng sản phẩm
sự sinh động, vẻ quyến rũ như nó vốn phải có. Vì thế, mọi chuyện gặp gỡ khách
hàng, bàn giao sản phẩm, vận chuyển nguyên liệu,... mợ Amy thực hiện hết. Will
say mê với các sản phẩm mình làm ra và hầu như 20 giờ của một ngày Will chỉ
trong xưởng. Cha mẹ tôi đã từng nhắc nhở cậu, khuyên cậu nên dành nhiều thời
gian hơn để chăm sóc gia đình nhỏ. Nhưng Will không đồng ý. Will đã gửi một
tấm hình chụp hai vợ chồng trẻ trong xưởng với nụ cười thỏa mãn. Will bảo rằng,
Amy rất ủng hộ đam mê của Will và đến bây giờ họ đều rất hạnh phúc.
Mọi chuyện đều vẫn tốt cho đến khi Amy bị sảy thai. Hôm đó, gia đình chúng
tôi đã đi chuyến xe khuya để có thể đến đó vào sáng sớm động viên tinh thần
Will và Amy. Cha mẹ tôi và các chị đã ở đó một tuần cho đến khi mợ Amy ổn
định về sức khỏe. Vì đó là mùa hè nên tôi và em trai Cole đã tiếp tục ở lại. Sức
khỏe và tinh thần của mợ Amy dần tốt hơn, chúng tôi lại có những khoảng thời
gian rất vui vẻ. Will trở lại với công việc ở xưởng và đã đồng ý thuê người. Đó là
một tin đáng mừng mặc dù công việc lựa chọn thợ làm việc ở xưởng “ông chủ
Will rất nghiêm khắc” cũng khá khó khăn. Một mùa hè rực rỡ lại qua đi. Will vẫn
là người cậu dồi dào nguồn năng lượng đam mê với nghề. Amy lại có tin vui. Tôi
và Cole đã tạm biệt cậu mợ với vô vàn lưu luyến.
Với sự hào hứng và lòng yêu mến cả gia đình cậu, tôi đã nghĩ rằng mình sẽ
được đón tiếp nồng nhiệt như trước đây, mọi người ôm lấy tôi, thăm hỏi tôi và
chiêu đãi tôi những món ăn địa phương tuyệt vời. Nhưng khi bước vào ngôi nhà
tôi cảm thấy có điều gì đó đã khác lần cuối tôi ghé thăm họ từ năm năm trước.
Ngôi nhà mà tôi từng cảm nhận được sự ấm áp ngày nào dường như đã không
còn nữa, mà thay vào đó là sự ngượng ngùng của các thành viên trong gia đình.
Khi mợ Amy mang thai lần nữa, Will dường như chăm sóc rất tỉ mỉ. Nhưng
lần sảy thai lần trước vẫn để lại cho mợ những ám ảnh. Will đã tạm gác niềm
đam mê của mình lại để chuẩn bị cho vợ và con của mình một tổ ấm thật sự. Cậu
tự tay làm nôi, trang trí phòng và làm rất nhiều đồ chơi cho em bé. Mỗi khi nhìn
vợ con, Will đã rất vui vẻ nhưng trong thâm tâm vẫn còn một điều gì đó mà cậu
6

cảm thấy nuối tiếc. Will vẫn chăm sóc vợ con chu đáo, nhưng Amy hiểu rằng,
chồng cô đã không còn nụ cười tràn đầy nhiệt huyết như trước. Giữa họ, không ai
nói với ai nhưng dần có khoảng cách. Khi con trai được 5 tuổi, Will nhận được
lời đề nghị mở lại xưởng và tham gia dự án xuất khẩu. Ngọn lửa đam mê lại
hừng hực cháy lên và Will quyết định không thể bỏ lỡ cơ hội này. Khi mọi
chuyện đã đâu vào đấy, Amy mới biết chuyện. Họ đã tranh cãi với nhau. Will bảo
rằng anh đã rất trách nhiệm với gia đình, đã bỏ bê niềm đam mê của mình vì gia
đình, bao nhiêu áp lực về tiền bạc,... Amy trách móc, nếu Will không quá ham mê
công việc thì làm sao cô ấy lại mất đi đứa con đầu tiên, anh đã thật sự chăm lo
cho bé thứ hai chưa khi chỉ làm như trách nhiệm mà không để vào nhiều tâm ý
của người cha, vì thế mà con trai họ mới nhút nhát, mới không có được sự vô tư
như những đứa trẻ cùng tuổi khác,...
Tuy rằng cuối cùng vẫn có những thỏa thuận với nhau nhưng rõ ràng họ
không thể có cùng tiếng nói cảm thông như trước. Công việc của Will ngày càng
bận rộn hơn và cậu cũng kiếm được nhiều tiền hơn. Will đã thuê người giúp việc
để lo toan việc nhà. Amy chỉ cần chăm sóc con trai. Cậu nghĩ rằng như vậy đã
thỏa đáng. Will càng ngày càng ít có mặt ở nhà. Có khi một tháng trời cậu chỉ
dùng cơm với vợ con được dăm ba lần. Nhưng Will cảm thấy đang thực hiện
niềm đam mê và tài năng của cậu đã được công nhận. Khao khát thời trẻ cùng
những nỗ lực dần có kết quả. Tuy nhiên, khi dự án hợp tác với địa phương không
mang lại kết quả tốt như kế hoạch, sự tin tưởng với sản phẩm ở xưởng cũng dần
bị mất uy tín. Cộng với thời tiết có nhiều thay đổi, mưa nhiều hơn trước rất
nhiều, nguồn gỗ dự trữ lại không được bảo dưỡng đúng cách (do bên hợp tác
muốn tiết kiệm chi phí), Will đã bất đồng quan điểm và tách ra. Cậu nghĩ rằng,
khi đam mê còn cậu sẽ thừa sức lực để đưa xưởng trở lại sự phát triển trước đó.
Mợ Amy cũng đã dùng số tiền tích góp trước đó để giúp Will trả nợ và trang trải
mọi thứ lại từ đầu.
Trước đó, tôi đã được biết là cậu vừa kinh doanh thất bại và tôi cũng ghé
thăm với tâm thể muốn an ủi mọi người. Tôi vẫn nghĩ trong những ngày tháng
7

này, gia đình cậu phải gắn bó và động viên nhau vượt qua khó khăn, như cách mà
họ vẫn từng làm như thể trước đây. Thế nhưng điều đó có vẻ không đúng. Cậu
mợ và cháu vẫn đón tiếp tôi nhiệt tình và quan tâm đến cuộc sống của tôi, nhưng
tôi không còn thấy họ nhìn nhau đầy âu yếm nữa, cháu của tôi dường như thân
thiết với mẹ của chúng hơn với người trụ cột của gia đình - là cậu tôi. Phải mất
cả buổi sáng tôi mới chấp nhận được không khí này khi phải liên tục đưa ra các
chủ đề nói chuyện trong khi chủ nhà thì dường như không muốn nói nhiều về
cuộc sống của họ trong thời gian qua – như là cách để họ không nhắc lại những
mất mát và đau buồn từ việc phát triển đam mê của cậu tôi từ nhiều năm trước.
Trước đây cậu là một người tôi vô cùng ngưỡng mộ khi đã truyền đạt cảm
xúc mãnh liệt về ước mơ tạo dựng một xưởng sản xuất sản phẩm thủ công mỹ
nghệ cho tôi. Cậu tôi tài năng và tin tưởng vào tương lai tươi sáng khi cậu khởi
nghiệp thành công. Amy là một người vợ đảm đang và trở thành hậu phương
tuyệt vời để giúp cậu thực hiện đam mê của mình. Thế nhưng câu chuyện khởi
nghiệp đầu phải chỉ có đam mê là được. Trong suốt năm năm đầu tiên, cậu tôi đã
phải đối mặt với bao nhiêu khó khăn nhưng thành công vẫn chưa đến. Dù như thế
cậu tôi lúc này vẫn chưa từ bỏ niềm mơ ước nhưng vợ và con của cậu thì không
còn kiên nhẫn nữa. Họ đã kiệt sức và mất hết niềm tin vào thành công mà cậu tôi
vẫn nói. Thị trường không còn xu hướng chọn những đồ thủ công mỹ nghệ tuy
đẹp, chất lượng nhưng giá thành quá cao. Thêm vào đó, ngày càng có nhiều
nguyên vật liệu vừa tốt, giá thành phải chăng và bảo vệ môi trường hơn. Nhiều
xưởng sản xuất đã nhanh nhẹn thay đổi cơ cấu kinh doanh nhưng Will vẫn không
thể từ bỏ. Cậu nghĩ rằng nếu đi theo xu hướng thị trường, sẽ không còn là đam
mê nữa!
Amy nói rằng gia đình bây giờ cần tiền để thanh toán các hóa đơn mỗi tháng,
cần tiền cho các con đi học, cần tiền để lấy lại quyền sở hữu ngôi nhà thân yêu đã
bị lấy đi thế chấp ngân hàng chứ không còn muốn cùng cậu theo đuổi đam mê
viển vông nữa! Will nói muốn thành công thì cần phải kiên trì theo đuổi, còn vợ

8

cậu nói gia đình cần cậu chấm dứt đam mê đó đi và giúp gia đình sung túc trở lại
như ngày xưa. Gia đình cậu đã rạn nứt như thế.
Tôi chỉ biết là cậu đang gặp rất nhiều khó khăn và nợ nần khá nhiều, nhưng
tôi không biết rằng gia đình đã không còn là hậu phương vững chắc cho cậu như
trước đây nữa. Cậu đã phải tự mình bắt đầu lại mọi thứ nhưng ngoài kinh nghiệm
của những lần thất bại, cậu đã mất gần hết sự hỗ trợ từ vợ con và tiền bạc. mất sự
tin tưởng của cả họ hàng quyến thuộc và bạn bè, đối tác gần xa. Cậu tôi đã nói
rằng, sự thất bại lúc đó thật sự không là gì so với nỗi cô đơn và thất vọng tràn
ngập tâm hồn cậu. Nhưng cậu không thể buông xuôi và chỉ còn biết nỗ lực đạt
được thành công để chứng minh với mọi người rằng niềm đam mê của cậu là
quyết định đúng đắn thế nào. Thế rồi, những đêm mất ngủ cùng những nỗ lực
không mệt mỏi của cậu đã được đền đáp, khi mà như lời cậu nói – thời cơ đã chín
muồi - cậu đã gặp được những cơ duyên vô cùng thuận lợi về con người, vốn đầu
tư và chiến lược đúng đắn để mang lại thành công vang dội vượt qua cả những gì
mà cậu ao ước.
Sự việc tiếp theo những tưởng sẽ thuận lợi hơn khi đã chứng minh được mình
đúng - đam mê đã đem đến tiền tài, danh tiếng cho xưởng thủ công mỹ nghệ và
cho cả cậu, gia đình cậu ắt hẳn vô cùng tự hào và mọi người sẽ có thể bắt đầu lại
như xưa, sẽ hạnh phúc trở lại như xưa. Thế nhưng “hạnh phúc không trọn vẹn”
mới là điều xảy đến với gia đình cậu. Hạnh phúc khi cả gia đình lại cùng quây
quần cùng nhau dưới cùng mái nhà, nhưng không trọn vẹn khi mất đi nhiều tiếng
cười, nhiều sự động viên, nhiều lời âu yếm đến từ các thành viên, hay chính xác
hơn là từ phía vợ con đã không còn sự tương tác tình cảm đến với cậu. Thời gian
trôi qua không thể quay lại. Con trai đã lớn, đã tự biết tạo niềm vui tự khám phá
thế giới xung quanh và ít có nhu cầu trò chuyện với cha. Amy cũng quay trở lại
với công việc trước kia là một giáo viên Tiếng Anh. Cô có công việc của mình và
sẽ không quá chờ mong chồng về dùng cơm, quá lo lắng khi chồng ở xưởng tối
muộn,... Nếu giả sử, Will thất bại một lần nữa, Amy cũng tự tin không phải khổ
sở lo lắng vì không đủ tiền trang trải chi phí sinh hoạt cho gia đình.
9

Hình ảnh hiện tại về cậu trong đầu tôi chính là một người đàn ông thành
công, giàu có nhưng luôn ray rứt vì chưa thể hàn gắn được tình cảm gia đình.
Hình ảnh đó ám ảnh cả các thành viên trong gia đình cậu, và ám ảnh cả với tôi một cô gái đang tràn đầy đam mê và hoài bão với tương lai của mình.
*****
Câu chuyện của cậu Will như hồi chuông cảnh báo tôi phải biết nhận thức rõ
ràng hơn về con đường thực hiện đam mê của mình phải hài hòa với các mối
quan hệ còn lại của cuộc sống, đặc biệt là gia đình. Emma Casey tôi sẽ không
bao giờ từ bỏ niềm đam mê của mình, vì đó là nguồn cảm hứng sống mạnh mẽ
của tôi, nhưng tôi cũng sẽ không bao giờ cho phép mình đánh đổi hạnh phúc gia
đình với tiền bạc hay danh vọng. Tôi đã có được gia đình hạnh phúc và vẫn đang
từng bước tiến hành đam mê bằng những kế hoạch cụ thể.
Thành công có, thất bại cũng không thiếu và đó sẽ là vòng quay khó có thể
tránh được. Thế thì tại sao tôi phải lo lắng vì sự thật hiển nhiên đó chứ, trong khi
đó dù trong giai đoạn nào, gia đình vẫn luôn bên cạnh tôi và những số tiền mà tôi
kiếm được từ niềm đam mê như là phần thưởng cho những nỗ lực và những đóng
góp nhỏ nhoi mà tôi (và công ty của tôi) đã mang đến xã hội.
Tôi có cả tiền và hạnh phúc trọn vẹn! Hạnh phúc biết bao.
Còn bạn thì sao?
Đây là câu chuyện xuyên suốt mà tôi muốn gửi gắm trong cuốn sách này và
tôi muốn bạn suy ngẫm điều đó khi đọc những nội dung tiếp theo. Tiền bạc –
đam mê – thành công - hạnh phúc nên có mối quan hệ như thế nào, bạn sẽ cần
quyết định ra sao khi đối diện với từng tình huống liên quan đến chúng.
Vậy bây giờ, chúng ta cùng bắt đầu tiếp cận đến khái niệm về tiền bạc đầu
tiên nhé, để bạn có cái nhìn cởi mở hơn với tiền bạc và biết vận dụng chúng như
thế nào trong cuộc sống cũng như cho niềm đam mê của mình.

Tiền Là Phương Tiện Để Chúng Ta Thực Hiện Tháp Nhu cầu Cá
Nhân
Nhớ lại ngày xưa, chúng ta được học rằng tiền là phương tiện trung gian để
trao đổi giữa cung và cầu hàng hóa. Tiền cũng còn là phương tiện để cất trữ (để
10

dành), là thước đo giá trị (định giá), là Cơ sở để xác định mối quan hệ trao đổi
hàng hóa quốc tế (tỷ giá), là phương tiện đầu tư (gửi tiết kiệm lấy lãi),... Tiền
được quốc gia phát hành và bảo đảm giá trị bởi các tài sản khác như vàng, kim
loại quý, trái phiếu, ngoại tệ,... Ở đây Emma sẽ không nói về việc tại sao tiền đại
diện cho nền kinh tế, và tại sao ngân hàng trung ương của một quốc gia có thể
ảnh hưởng đến nguồn cung tiền của quốc gia. Emma chỉ muốn nhấn mạnh, chúng
ta cần tiền và rất quý tiền, thật vậy!
Khi tiền xuất hiện, tư hữu ngày càng phức tạp hơn. Ngày xưa, con người
tranh giành nhau đất đai để tăng diện tích canh tác nông nghiệp. Còn thời nay,
người ta tranh giành mọi thứ để lấy được nhiều tiền, vì những thứ có giá trị đều
có thể quy đổi ra tiền. Con người cũng sợ sức mạnh của đồng tiền, chúng có thể
làm biến đổi một mối quan hệ tưởng chừng tốt đẹp, nó có thể lấy đi mạng sống
của bệnh nhân nào đó không đủ tiền chữa trị, nó cũng có thể làm cho chúng ta trở
nên sa đọa hơn, bủn xỉn hơn nếu không biết cách sử dụng đồng tiền,... Và khi đã
dư dả tiền bạc rồi, thì người ta kiếm thêm tiền để làm gì? Vẫn là để thỏa mãn nhu
cầu cá nhân.
Vậy hiện giờ bạn đang ở đâu trong tháp nhu cầu cá nhân của Maslow?
Nhu cầu sinh lý.
Nhu cầu an toàn.
Nhu cầu xã hội/mối quan hệ, tình cảm.
Nhu cầu được tôn trọng.
Nhu cầu được thể hiện bản thân.
 

Và bạn có muốn đi đến nấc thang cao nhất của mô hình này không? Đừng tự
lừa gạt bản thân mình, bạn biết rõ là mình muốn tiến đến đỉnh cao đó hoặc bạn
không dám thừa nhận mà thôi.
Tôi sẽ không đi vào chi tiết tháp nhu cầu, tôi chỉ muốn nói nhu cầu của con
người là vô tận. Có thể giữa người giàu và người nghèo sẽ có cái nhìn khác nhau
11

về tiền bạc nhưng nhu cầu chung thì chắc là không mấy khác biệt. Ai lại chẳng
muốn được ăn no mặc đẹp, ai chẳng muốn được mọi người tôn trọng và ngưỡng
mộ chứ!
Nhờ truyền thống của gia đình, Emma và anh chị đã được học về các bài học
tài chính cơ bản từ khi còn bé. Và bây giờ khi đã có gia đình riêng, tôi hiểu rằng
mình đã may mắn biết bao vì vẫn còn ghi nhớ những bài học sâu sắc từ cha mẹ
để áp dụng với các thiên thần nhỏ của mình. Tôi được dạy phải biết tiết kiệm và
quản lý từng đồng tiền nhỏ chỉ từ vài đô la. Lúc đó, con heo đất là tất cả tài sản
của tôi. Tôi được dạy về sức lao động đã tạo ra tiền bạc quý giam thế nào, thế
nên mục tiêu kiếm tiền của tôi không bao giờ phi thực tế, chúng phải sinh ra từ
sự nỗ lực làm việc của tôi.
Ấy thế mà có vẻ không phải ai cũng hiểu điều đó. Bạn có thể dễ dàng thấy
được sự mơ mộng về sự giàu có ở bất cứ đâu, nhưng nhiều hơn hẳn vẫn là làm ít
mà vẫn muốn nhiều hơn. Nếu trước 18 tuổi cha mẹ vẫn còn chu cấp sinh hoạt phí
cho các con, thì sai thời gian đó, các chị em tôi đều biết phải tự giác tạo ra những
đồng tiền đầu tiên dù là ít đi nữa, cha mẹ tôi luôn khuyến khích điều đó

ĐẠI HỌC VÀ NHỮNG MƠ MỘNG VỀ TIỀN BẠC, DANH VỌNG
Vào thời đại học, tháp nhu cầu của những sinh viên chúng tôi đã ở mức cao
nhất – đó là nhu cầu thể hiện bản thân. Chúng tôi không chỉ muốn học giỏi mà
còn muốn kiếm thật nhiều tiền và được xã hội tôn trọng. Những câu chuyện
truyền cảm hứng của các doanh nhân thành công như Bill Gates, Steve Job
không chỉ là sự thành đạt mà là con đường làm giàu nhờ sự sáng tạo từ khi còn
ngồi trên ghế nhà trường. Họ đã làm được những điều tuyệt vời từ khi còn trẻ
như thế, thì tại sao chúng tôi lại không thể. Ngày đó, tôi cũng có những giấc mơ
to lớn như thế cho đến khi cuộc đời dạy tôi cách xác định vị trí của mình hiện
đang ở đâu.
Đặc điểm chung của đại đa số sinh viên là: đi học, đi làm và tiêu tiền. Sinh
viên vừa học vừa làm là chuyện vô cùng phổ biến. Họ kiếm được một khoản tiền
và vui vẻ mua sắm, đi chơi, tiệc tùng. Đương nhiên, trong số đó cũng có người
12

tiết kiệm, trang trải việc học hành. Thế nhưng không ít người trong số đó lại bắt
đầu đến lớp thưa dần và nghỉ học vào năm thứ ba. Lớp tôi cũng có đến vài người
như thế. Tôi còn nhớ rất rõ David, anh bạn với nụ cười dễ mến đã từng giúp đỡ
tôi rất nhiều trong lớp học, cậu cũng đã chấm dứt thời sinh viên của mình khi
chưa tốt nghiệp. Sau này được kể lại, tôi mới biết David bỏ học không phải vì gia
cảnh nghèo khó mà là vì cậu đi theo các thành viên trong nhóm Đầu tư chứng
khoán để kiếm tiền và ngập chìm trong nợ nần nhanh chóng. David đã chấm dứt
con đường học vấn từ đó và trả nợ điên cuồng trong suốt nhiều năm. Hiện tại cậu
đang làm nhân viên hái nông sản tại một trang trại ở nông thôn và không có ý
định quay trở lại thành thị nhiều buồn đau. Thật tiếc cho David, cậu đã bỏ lỡ cả
tương lai của mình chỉ vì đã đi trên con đường tắt – đầy nguy hiểm – để kiếm
tiền một cách thiếu hiểu biết và không có kế hoạch thể.
Sau này khi đã học chuyên sâu hơn về các kênh đầu tư tài chính, tôi thấy
được con đường kiếm tiền nhanh chóng như chứng khoán không hề dễ dàng như
những lời mời gọi. Bạn phải bỏ ra rất nhiều thời gian, công sức để tích lũy kiến
thức, kỹ năng và thực hành có kế hoạch mới có được kinh nghiệm thực tế.
Nhưng lại nhuận càng nhiều thì rủi ro càng cao, David đã nghĩ đó là hai vế tỷ lệ
nghịch và cậu phải trả giá cho sai lầm của mình.
Đại học, hay độ tuổi từ 18, là một mốc quan trọng mà mỗi người bắt đầu chịu
trách nhiệm với việc đặt những viên gạch đầu tiên để xây dựng tương lai của
mình. Bên cạnh đam mê cần thực hiện thì tiền bạc lại là thứ phải giải quyết mỗi
ngày. Chúng ta không thể mãi sống mà không có một kế hoạch an toàn. Và cũng
đừng mất thời gian để so sánh mãi giữa người giàu với người nghèo, bởi vì họ có
mục tiêu tài chính khác nhau.
Nếu như người nghèo chỉ mong có đủ tiền chi tiêu trong cuộc sống và đầu tư
tiết kiệm cho kỳ nghỉ hưu, thì người giàu lại có nhu cầu thể hiện sự sáng tạo của
bản thân với xã hội nhiều hơn, việc kiếm thêm tiền như một cuộc chơi, buộc họ
trở thành người chiến thắng và thúc bách họ làm việc mỗi ngày. Thành quả họ

13

mong muốn nhận được lúc này chính là sự khẳng định tài năng vì đã đóng góp
nhiều cho xã hội (về vật chất).
Từ khi học về kinh tế, Emma nhận ra một điều rằng, người giàu không phải
là những nhà tư bản kiếm tiền trên sức lực của người nghèo như chúng ta vẫn
thường nghĩ. Họ tạo công ăn việc làm cho một bộ phận xã hội, họ phải đóng
thuế, họ chi tiền để cải tạo những công trình công cộng, thậm chí nhiều người
còn cam kết không để lại tiền cho con cái mà dành gần hết tài sản để làm từ
thiện. Ngoài ra, những quyết định về tiền bạc của họ còn ảnh hưởng đến nền kinh
tế địa phương, tác động tích cực đến cuộc sống của hàng trăm ngàn người dân.
Có những người giàu sẵn sàng sử dụng tiền cho xã hội nhiều hơn cho bản thân
mình. Ở chiều ngược lại, hàng triệu người dân bình thường chỉ thực hiện trách
nhiệm xã hội khi được yêu cầu mà thôi.
Quay trở lại việc phục vụ nhu cầu cá nhân, từ lâu tôi đã phát hiện ra rằng tiền
chính là chìa khóa quan trọng để con người thực hiện các nhu cầu đó được dễ
dàng hơn. Khi còn độc thân chắc chắn bạn cần thanh toán các hóa đơn hằng
tháng, nếu bạn là chủ doanh nghiệp thì bạn còn phải tính đến các vấn đề đầu tư,
xuất nhập khẩu, mở rộng quy mô, phát triển nhân sự, lạm phát,… Vậy Emma hỏi
thật nhé, thẻ tín dụng của bạn đã bao nhiêu lần quá hạn thanh toán? Và bạn phải
dùng các khoản tiền khác để hoàn trả lại cho nó bao nhiêu lần rồi? Bạn có chắc là
mình chỉ quẹt thẻ để chi trả cho nhu cầu sinh hoạt tối thiểu thôi không?
Vâng, Emma biết là nhiều chuyên gia có thể khuyên các bạn lứa tuổi 20 – 30
nên sử dụng thẻ tín dụng để chi trả cho các nhu cầu cơ bản. Nhưng họ cũng nhấn
mạnh rằng bạn chỉ nên dùng cho nhu cầu cơ bản thôi, chúng không bao gồm các
cuộc mua sắm tùy hứng hoặc các buổi liên hoan bất tận cùng bạn bè đầu. Ở lứa
tuổi “vàng” này, bạn đang dốc sức mình để cống hiến và nâng cao giá trị trong
công việc, trong các mối quan hệ, hay bạn chỉ đang quay vòng trong vòng xoáy
hoang mang không kế hoạch – lẫn lộn giữa công việc và tiền bạc?
Tôi hiểu bạn mong muốn có một mức lương tốt nhưng thực tế yêu cầu tăng
lương lúc này – khi bạn chưa có nhiều cống hiến về cả số lượng và chất lượng
14

trong công việc – là vô cùng nhạy cảm. Bạn cần khẳng định vị trí của mình trước
ban lãnh đạo mới mong đề xuất được một mức lương xứng đáng hơn. Nếu số tiền
mà bạn nhận được không đủ để trả nổi các hóa đơn thì trong thời gian này chiếc
thẻ tín dụng chính là trợ thủ đắc lực để giúp bạn đảm bảo nhu cầu cuộc sống cơ
bản.
Vậy mà ở nhiều nước trên thế giới, một số lượng không nhỏ người trẻ đang
gánh trên mình những khoản nợ lớn, phần lớn là từ thẻ tín dụng. Theo thống kê
của các ngân hàng và các tổ chức tín dụng, các khoản nợ đang tăng lên rất nhanh
trong khi thu nh